تحلیل صورتحساب
راهنمای جامع محاسبه قبض برق صنایع و الزامات خرید برق سبز
قبض برق صنایع بزرگ، برخلاف قبض مصارف خانگی، دارای اجزای پیچیده و متعددی است که آگاهی از آنها میتواند هزینههای انرژی را به طور قابل توجهی کاهش دهد. در این مقاله، تمام بخشهای مهم قبض شامل مصرف کلی انرژی، الزامات ماده ۱۶، قوانین بورس انرژی، هزینه سوخت نیروگاهی، انرژی راکتیو، عوارض و هزینه ترانزیت را توضیح میدهیم.
مصرف کلی انرژی در قبض برق
بخش مربوط به مصرف کل انرژی الکتریکی در قبض، نشاندهنده مقدار کل برق مصرفی است که به صورت تفکیکی در سه بازه زمانی کمبار، میانبار و اوجبار ثبت میشود. این تقسیمبندی بر اساس تعرفههای زمانمحور (TOU) انجام میشود که در مناطق مختلف، متفاوت است. دادههای مصرف توسط کنتورهای نصب شده، بر اساس ساعات مشخصشده محاسبه و شمارش میگردند. آگاهی از ساعات اوجبار و انتقال مصرف به ساعات کمبار، یکی از موثرترین راههای کاهش هزینه قبض است.
الزام تأمین برق از منابع تجدیدپذیر (ماده ۱۶)
طبق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب ۱۴۰۲، صنایع با مصرف بیش از یک مگاوات موظفاند بین ۱ تا ۵ درصد از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند. برای رفع این تکلیف، دو راه وجود دارد: احداث نیروگاه تجدیدپذیر (مانند خورشیدی یا بادی) یا خرید از تابلوی برق سبز بورس انرژی.
در صورت عدم تأمین برق سبز، شرکت مالک شبکه، هزینه انرژی تخصیصیافته را تحت عنوان «ما بهالتفاوت ماده ۱۶» روی قبض اعمال میکند. این مبلغ برابر است با تفاضل نرخ اعلامی ساتبا و تعرفه میانباری صنعت مربوطه.
نحوه محاسبه مابهالتفاوت ماده ۱۶
نحوه محاسبه مابهالتفاوت ماده ۱۶ به این صورت است که ابتدا میزان مصرف مشمول در قبض مشخص میشود. اگر مشترک بخشی از برق سبز را خریداری کرده باشد، آن مقدار از مصرف مشمول کسر میشود. سپس مابهالتفاوت فقط برای بخش باقیمانده محاسبه میگردد.
مزایای خرید برق سبز
خرید برق سبز مزایایی دارد از جمله کاهش یا حذف هزینه مابهالتفاوت ماده ۱۶، معافیت از پرداخت هزینههای انرژی پشتیبان و کاهش میزان برق خریداری شده از بخش مربوط به مابهالتفاوت اجرای مقررات تأمین برق از منابع غیرسبز.
مقررات خرید برق از بورس انرژی
طبق ابلاغ اصلاحیه دستورالعمل توسعه مبادلات برق در بورس انرژی در مهر ماه ۱۴۰۳ توسط وزیر نیرو، صنایع با دیماند بالای ۱ مگاوات موظف به خرید برق از طریق بورس انرژی، قراردادهای دوجانبه یا شرکتهای خردهفروشی هستند. در صورت عدم خرید از این مسیرها، برق تأمینشده توسط مالک شبکه با ضریب ۱.۳ برابر حداکثر نرخ بازار عمدهفروشی برق، در قبوض اعمال خواهد شد. همچنین صنایع با دیماند ۳۰ کیلووات تا ۱ مگاوات نیز در صورت تمایل میتوانند برق خود را از طریق شرکتهای خردهفروش، بورس انرژی یا معاملات دوجانبه تأمین نمایند.
در قبض برق، مقدار برق خریداریشده از هر منبع در ستونهای مربوط درج میشود. خریدهای انجام شده در بورس انرژی مطابق با ساعات مصرف بورس انرژی از قبض مشترک کسر خواهد شد. اگر مصرف بیش از خرید باشد، به عنوان انرژی پشتیبانیشده تلقی شده و با نرخ جریمه محاسبه میشود. اگر خرید بیش از مصرف باشد، میزان مازاد با نرخ ۷۵ درصد متوسط قیمت برق در تابلوی اول بورس انرژی در هر یک از بازههای کمباری، میانباری و اوج بار بر روی قبض همان دوره به خریدار عودت داده میشود. همچنین در صورت خرید گواهی صرفهجویی، میزان مازاد از مصرف برای دورههای بعد قابل استفاده خواهد بود.
روشهای مختلف خرید برق
الف) بورس انرژی
در بورس انرژی، خرید قبل از شروع دوره مصرف انجام میشود و امکان پرداخت نقدی یا اعتباری بسته به بستر مورد استفاده برای معامله وجود دارد. این روش نیازمند پیشبینی از مصرف آتی است که خطای خرید را بالا میبرد.
ب) قرارداد دوجانبه
در قرارداد دوجانبه، تعیین نرخ بر اساس توافقات قبلی با تأمینکننده انجام میشود. خرید تا سقف ۲۰ مگاوات امکانپذیر است و در صورت مصرف بالای ۲۰ مگاوات، میزان مازاد باید در بورس انرژی خریداری شود. پرداخت در این روش به صورت اعتباری و در سررسید توافق شده است.
ج) انرژی پشتیبانیشده توسط شبکه
در صورتی که مشترک خودش برق خود را تأمین نکند، انرژی پشتیبانیشده توسط شبکه با نرخ ۱.۳ برابر ماکزیمم نرخ در بازار عمده فروشی برق در دوره مورد نظر توسط مالک شبکه تأمین خواهد شد.
مابهالتفاوت اجرای مقررات
صنایع با مصرف بالای یک مگاوات، موظفاند بابت هر کیلوواتساعت مصرف، مبلغی به عنوان مابهالتفاوت اجرای مقررات پرداخت کنند، حتی اگر برق را از بخش خصوصی تهیه کرده باشند. فرمول محاسبه به این صورت است: انرژی مصرفی هر بازه ضرب در حاصل تفاضل تعرفه صنعت و میانگین نرخ ماهانه در بازار عمده فروشی برق.
هزینه سوخت نیروگاهی (تبصره ۱۴)
طبق مصوبه وزارت نیرو، تمامی مشترکین برق موظفاند هزینه سوخت نیروگاهی را پرداخت کنند، فارغ از نحوه تأمین برق. نرخ پایه برای صنایع عادی ۴۶۸ ریال بر کیلوواتساعت و برای صنایع انرژیبر ۱۴۸۷ ریال بر کیلوواتساعت است.
بهای انرژی راکتیو
هزینه انرژی راکتیو با فرمول خاص محاسبه میشود. اگر ضریب قدرت کمتر از ۹۱ درصد باشد، این هزینه تا سقف ۹ برابر هزینه تأمین برق اعمال میگردد.
هزینه تجاوز از قدرت قراردادی
در صورت عبور مصرف از قدرت توافقشده، هزینه اضافی با فرمول زیر محاسبه میشود: هزینه برابر است با مصرف کل ضرب در نسبت تجاوز ضرب در حداکثر نرخ تابلوی سبز بورس ضرب در ۱.۳.
عوارض برق
عوارض برق برابر است با ۱۰ درصد مجموع بهای انرژی (بدون احتساب میزان خریداری شده توسط مشترک) با نرخ پشتیبانی، هزینه مابهالتفاوت ماده ۱۶، مابهالتفاوت اجرای مقررات، هزینه سوخت نیروگاهی (پس از تقسیم بر ۱.۱)، هزینه تجاوز از قدرت، بهای انرژی راکتیو و هزینه ترانزیت (در صورت وجود).
هزینه ترانزیت برق
هزینه انتقال برق از نقطه مرجع شبکه تا محل مصرف مشترک، به صورت ماهانه و بر اساس قدرت مصرفی یا قراردادی محاسبه میشود. برای مشترکان با قدرت ۳۰ کیلووات تا ۵ مگاوات، مبنای محاسبه قدرت مصرفی است. برای مشترکان بالای ۵ مگاوات، مبنای محاسبه قدرت قراردادی است. برای مشترکان ۲۵۰ کیلووات تا ۵ مگاوات، قدرت مصرفی ثبتشده مبنای محاسبه است. برای مشترکان ۳۰ تا ۲۵۰ کیلووات، هزینه ترانزیت برابر است با قدرت مصرفی ضرب در ضریب ۰.۵. این هزینه مستقل از نحوه خرید برق است و همیشه اعمال میشود.